به گزارش توس اکو، عبدالرضا گلپایگانی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، پنجشنبه ۲۹ مردادماه در آیین اختتامیه مسابقه آزاد معماری پروژه نرگس در مرکز نمایشگاه‌ها و همایش‌های حرم مطهر رضوی، با اشاره به پیچیدگی‌های برنامه‌ریزی و معماری پیرامون حرم گفت: این محدوده یکی از پیچیده‌ترین موضوعات شهرسازی در ایران است و نمی‌توان برای آن نسخه‌ای مشابه سایر بافت‌های شهری تجویز کرد.

وی با بیان اینکه معماری باید فراتر از تأمین یک سرپناه، پاسخگوی ابعاد مختلف زندگی انسان باشد، افزود: معماری زمانی به معنای واقعی شکل می‌گیرد که بتواند نیازهای روحی، روانی و فیزیکی ساکنان را پاسخ دهد و میان فضای ساخته‌شده و مفهوم زندگی ارتباط برقرار کند.

زندگی در جوار مکان قدسی، بخشی از هویت شهر

گلپایگانی با اشاره به ویژگی‌های معماری پیرامون اماکن مقدس در ایران اظهار کرد: زندگی در مجاورت مکان‌های قدسی یک واقعیت تاریخی است و در بسیاری از امامزاده‌ها و اماکن مذهبی کشور، عناصری مانند آب، درخت، چنار و مرکزیت فضای زندگی به چشم می‌خورد که نمی‌توان آنها را اتفاقی دانست.

معاون وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: باید مسئله‌ای را که در سال‌های گذشته در فضای پیرامون حرم مطهر رضوی ایجاد کرده‌ایم، اصلاح کنیم. معاصرسازی این بافت نیازمند بازنگری است و می‌توانستیم با توجه به روح معنوی حاکم بر محدوده و پیوند میان زائر، مجاور و فضای قدسی، مسیر متفاوتی را دنبال کنیم.

«ریزدانگی» تهدید نیست

وی با اشاره به ساختار ریزبافت بسیاری از شهرهای ایران گفت: ریزبافت بودن شهرهای ما نه جرم است و نه گناه؛ بنابراین نباید الگویی را به این مناطق تحمیل کنیم که همه چیز را در مقیاس‌های بزرگ و مجتمع‌های تجمیعی تعریف کند.

گلپایگانی افزود: طرح جامع رضوی نیز با توجه به مطالبات مردم مشهد و دیدگاه کنشگران شهری، بازگشت فضای زندگی به بافت پیرامون حرم را به‌عنوان یکی از راهبردهای خود مورد توجه قرار داده است.

وی تأکید کرد: سکونت در معماری ایرانی دارای زبان و هویت مشخصی است و سابقه‌ای طولانی دارد. بازگرداندن سکونت به این محدوده به معنای بازگشت صرف به گذشته نیست، بلکه باید بتوان میان میراث تاریخی و نیازهای زندگی امروز ارتباط برقرار کرد.

بافت پیرامون حرم «فرسوده» نیست

مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران یکی از مهم‌ترین تغییرات مورد نیاز در سیاست‌گذاری این محدوده را اصلاح نگاه به بافت پیرامون حرم دانست و گفت: بهتر است به جای عنوان «بافت فرسوده»، از تعبیر «بافت پیر» استفاده کنیم.

گلپایگانی توضیح داد: این بافت پیر شده، اما فرسوده نیست؛ چراکه سرشار از خاطره، تجربه، اندیشه و هویت است. بنابراین راه‌حل، تخریب و جوان‌سازی بافت نیست، بلکه باید زندگی را به آن بازگرداند و ظرفیت‌های تاریخی و اجتماعی آن را تقویت کرد.

وی افزود: در این رویکرد، ساخت واحدهای مسکونی، ایجاد خدمات، ساماندهی گذرها و محورهای شهری، توانمندسازی ساکنان و توجه به مسائل اجتماعی هم‌زمان دنبال خواهد شد.

پروژه نرگس؛ از پارکینگ تا بازگشت سکونت

گلپایگانی پروژه نرگس را یکی از طرح‌های مهم پیرامون حرم مطهر رضوی عنوان کرد و گفت: این پروژه می‌تواند بخشی از زخم‌های ایجادشده در این بافت را ترمیم کند.

وی افزود: در شکل‌گیری پروژه ابتدا وضعیت مالکیت مشخص شد و سپس این پرسش مطرح شد که آیا با توجه به اشباع پاساژسازی در مشهد، باید یک پروژه صرفاً تجاری دیگر ایجاد کنیم؟ پاسخ این بود که مسئله اصلی، بازگرداندن زندگی به این محدوده است.

معاون وزیر راه و شهرسازی گفت: پروژه نرگس از این منظر اهمیت دارد و مسیر اجرای آن باید به نتیجه‌ای برسد که در شأن شهر مشهد، مردم این شهر و زائران بارگاه رضوی باشد.

مرمت خانه‌های تاریخی در دستور کار

گلپایگانی در نشست خبری پس از مراسم نیز درباره برنامه‌های شرکت بازآفرینی شهری ایران برای بافت‌های تاریخی اظهار کرد: حفاظت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی از رویکردهای اصلی شرکت است و تعداد قابل توجهی از خانه‌های تاریخی متعلق به شرکت بازآفرینی شهری ایران در نقاط مختلف کشور در حال مرمت و بهسازی هستند.

وی افزود: در نحوه بهره‌برداری از این بناها نیز موضوع تقویت سکونت مورد توجه قرار دارد. در مشهد نیز بناهای تاریخی، گذرهای تشرف و مساجد خرد به‌عنوان اجزای به‌هم‌پیوسته هویت تاریخی بافت مورد توجه هستند.

گلپایگانی از آغاز مطالعات و عملیات مرمت برخی مساجد تاریخی و واجد ارزش در بافت پیرامون حرم خبر داد؛ مساجدی که به گفته وی برای مدت طولانی رها شده بودند.

حاشیه‌نشینی؛ چالش دیگر مشهد

معاون وزیر راه و شهرسازی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع حاشیه‌نشینی مشهد پرداخت و گفت: مشهد یکی از شهرهای کشور با جمعیت بالای ساکنان سکونتگاه‌های غیررسمی است و حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در حاشیه شهر سکونت دارند.

وی درباره شهرک شهید رجایی اظهار کرد: برای ساخت واحدهای مسکونی و ساماندهی این محدوده با همکاری شهرداری مشهد برنامه‌ریزی شده بود، اما مشکلات حقوقی زمین و محدودیت‌های تأمین سرمایه باعث تأخیر در اجرای طرح شد.

گلپایگانی افزود: طی یک سال گذشته پیگیری‌های لازم برای رفع این موانع انجام شده و این مسئله اکنون در مسیر حل شدن قرار دارد.

نیاز ۱۱ همتی برای فاضلاب ۱۲ محله

مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران همچنین از اجرای برنامه‌ای ویژه برای حل مشکل فاضلاب ۱۲ محله ناکارآمد و مناطق حاشیه‌ای مشهد خبر داد و گفت: این برنامه در ستاد ملی بازآفرینی شهری و با همکاری شرکت آب و فاضلاب مشهد در حال پیگیری است.

به گفته گلپایگانی، برای اجرای این طرح حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان منابع مالی مورد نیاز است و شرکت بازآفرینی شهری ایران نیز در تأمین منابع این پروژه مشارکت خواهد کرد.

وی با اشاره به مشکلات اقتصادی ساکنان این مناطق گفت: پیش از ورود برخی سکونتگاه‌ها به محدوده قانونی شهر، شرکت آب و فاضلاب امکان ارائه خدمات به آنها را نداشت؛ اما اکنون رفع این مشکل در دستور کار قرار گرفته و وزارت راه و شهرسازی نیز برای تأمین منابع یارانه‌ای و کمک به حل مسائل بهداشت عمومی مشارکت می‌کند.

توانمندسازی اقتصادی حاشیه‌نشینان

گلپایگانی همچنین از آغاز برنامه توانمندسازی ساکنان حاشیه شهر مشهد با همکاری جهاد دانشگاهی خبر داد و گفت: این برنامه با هدف ایجاد و تقویت شبکه‌های اقتصاد خرد و کسب‌وکارهای خانگی اجرا می‌شود و دانشگاه فردوسی مشهد نیز در آن مشارکت خواهد داشت.

وی جلوگیری از ساخت‌وسازهای بدون پروانه را از مطالبات جدی شرکت بازآفرینی شهری ایران عنوان کرد و افزود: شهرداری مشهد در این زمینه اقدامات مؤثری داشته است، اما با توجه به گستردگی ساخت‌وسازهای غیرمجاز در حاشیه شهر، برخورد جدی‌تر با این موضوع ضروری است.

به رسمیت شناختن سکونت؛ گام نخست ساماندهی

معاون وزیر راه و شهرسازی مهم‌ترین مسئله در ساماندهی سکونتگاه‌های غیررسمی را به رسمیت شناختن سکونت دانست و گفت: این موضوع در حوزه حقوقی به معنای فراهم شدن امکان سنددار شدن املاک است.

وی افزود: لایحه‌ای در این زمینه تهیه و پس از تصویب دولت به مجلس ارسال شده است. این لایحه علاوه بر جلوگیری از گسترش حاشیه‌نشینی و ساخت‌وساز غیرمجاز، موضوعاتی مانند اشتغال، فضای سکونت، افزایش تاب‌آوری، امنیت و ایمنی این مناطق را نیز دنبال می‌کند.

شهرداری باید با ساخت‌وساز غیرمجاز جدی‌تر برخورد کند

گلپایگانی با اشاره به مسئولیت‌های مدیریت شهری گفت: مدیریت فضای پیرامونی حرم، تأمین سرانه‌های خدماتی، نظافت، جمع‌آوری پسماند، آسفالت، پیاده‌رو، فضای سبز و نگهداری درختان از وظایف شهرداری است و شهرداری مشهد در حوزه بازآفرینی اقدامات فعالی انجام داده است.

وی در عین حال تأکید کرد: در حوزه حاشیه‌نشینی انتظار می‌رود شهرداری با ساخت‌وسازهای بدون پروانه یا ساخت‌وسازهای خارج از مفاد پروانه با جدیت بیشتری برخورد کند.

نرگس؛ ۳ هزار پارکینگ و تا ۱۵۰۰ واحد مسکونی

مسعود طهماسبی، مدیرعامل شرکت عمران و مسکن‌سازی ثامن نیز در آیین اختتامیه مسابقه معماری نرگس اظهار کرد: خدمات موقت و مقطعی نمی‌تواند پاسخگوی نیاز واقعی زائران و مجاوران باشد و باید به سمت اقدامات اصولی و ماندگار حرکت کرد.

وی بازگشت سکونت و زنده‌سازی بافت را از اولویت‌های شرکت دانست و درباره پروژه نرگس گفت: افزایش سرانه خدمات، به‌ویژه پارکینگ عمومی، یکی از محورهای اصلی پروژه است.

طهماسبی افزود: در پروژه نرگس ۳ هزار جای پارک پیش‌بینی شده که به گفته وی، حدود ۴۵ درصد نیاز حریم حرم مطهر رضوی را تأمین خواهد کرد.

وی ادامه داد: نیازهای زائران تنها به سرویس بهداشتی محدود نیست و خدماتی مانند استحمام، شست‌وشوی لباس، اقامت ارزان‌قیمت، امکان پخت‌وپز، سرگرمی کودکان، شارژ تلفن همراه و امانات نیز باید در این محدوده فراهم شود.

«تیمچه‌ها» برای پشتیبانی از زیارت

مدیرعامل شرکت عمران و مسکن‌سازی ثامن از طراحی ۱۰ فضای پشتیبان زیارت با عنوان «تیمچه» در اطراف حرم خبر داد و گفت: هفت تیمچه از این مجموعه تا سال آینده در اختیار زائران قرار خواهد گرفت.

طهماسبی همچنین از شناسایی ۲۰ مسجد متروکه و مخروبه در بافت پیرامون حرم خبر داد و گفت: در مرحله نخست، ۱۰ مسجد به چرخه بهره‌برداری بازگردانده می‌شود.

وی درباره منابع مالی پروژه نرگس نیز اظهار کرد: اجرای این طرح با مشارکت شرکت عمران و مسکن‌سازان ثامن، شرکت بازآفرینی شهری ایران، آستان قدس رضوی و شهرداری مشهد دنبال خواهد شد.

اجرای پروژه نرگس در دو مرحله

طهماسبی گفت: پروژه نرگس در دو فاز اجرا می‌شود. در مرحله نخست، طبقات زیرزمین، پارکینگ عمومی و بخشی از سازه روی زمین احداث خواهد شد و عملیات تکمیلی بخش روی زمین از سال چهارم آغاز می‌شود.

وی افزود: برای این پروژه حدود هزار تا هزار و ۵۰۰ واحد مسکونی و ۳ هزار جای پارک پیش‌بینی شده است. پارکینگ طی سه سال آینده احداث می‌شود و اجرای فاز دوم نیز دو سال زمان خواهد برد.

طهماسبی تأکید کرد: مهم‌ترین اتفاقی که باید در این زمین رقم بخورد، بازگشت سکونت است؛ زیرا بازگشت زندگی به این محدوده می‌تواند زمینه احیای بخشی از حقوق سلب‌شده ساکنان را فراهم کند.

رقابت ۱۳۹ مجموعه معماری برای طراحی نرگس

حمیدرضا تمجیدی، مدیر مسابقه معماری آزاد نرگس نیز با ارائه گزارشی از روند برگزاری این رویداد گفت: مسابقه با پیشنهاد شرکت عمران و مسکن‌سازان ثامن از تیرماه آغاز شد و پس از تشکیل تیم داوری، فراخوان آن از ۱۰ تیرماه منتشر شد.

وی افزود: ۱۳۹ مجموعه شامل آتلیه‌های معماری، شرکت‌ها و اشخاص حقیقی در مسابقه حضور یافتند که از این تعداد ۴۴ اثر به مرحله نهایی راه پیدا کرد؛ ۱۵ اثر از مشهد و ۲۹ اثر از سایر شهرها بود.

تمجیدی ادامه داد: داوری آثار در روزهای ۲۷ و ۲۸ مردادماه انجام شد و در نهایت ۲۰ اثر مورد تقدیر قرار گرفتند و سه اثر نیز به‌عنوان رتبه‌های اول تا سوم انتخاب شدند.

وی ابراز امیدواری کرد ایده‌های ارائه‌شده در این مسابقه بتواند در آینده معماری و شکل‌گیری بافت پیرامون حرم مطهر رضوی نقش مؤثری داشته باشد./ پرس و جو نیوز