با وجود روند کاهشی تورم در بخش قابلتوجهی از اقتصادهای بزرگ جهان، هنوز برخی کشورها درگیر نوسانهای شدید قیمتی و بیثباتی در بازارها هستند. در آغاز سال ۲۰۲۶، چشمانداز اقتصاد جهانی همچنان تحتتأثیر فشارهای تورمی و چالشهای مهار رشد قیمتها قرار دارد.
شماری از کشورها همچنان با نرخهای بالای تورم دستوپنجه نرم میکنند و وضعیت آنها از منظر ثبات مالی نگرانکننده است. در این میان، تحلیل شاخصها بار دیگر این پرسش را برجسته کرده است که ایران در میان شدیدترین تورمهای جهان چه جایگاهی دارد.
تداوم سلطه ونزوئلا بر فهرست شدیدترین تورمهای جهان
بر پایه دادههای منتشرشده در گزارش «چشمانداز اقتصاد جهانی» صندوق بینالمللی پول در آوریل ۲۰۲۶، ونزوئلا همچنان در صدر فهرست کشورهایی قرار دارد که شدیدترین نرخ تورم را تجربه میکنند؛ جایگاهی که ریشه آن را باید در تداوم بیثباتی سیاسی، خطا در سیاستگذاری اقتصادی، فرسایش ظرفیت تولید داخلی و مهاجرت گسترده میلیونها نفر از جمعیت این کشور جستوجو کرد.
اقتصاد ونزوئلا در دهههای گذشته بهشدت به درآمدهای نفتی متکی بوده و با وجود برخورداری از بزرگترین ذخایر اثباتشده نفت جهان، همین وابستگی بالا باعث شد با سقوط قیمت نفت در سال ۲۰۱۴، ستون اصلی درآمدی دولت و توان ارزی کشور بهطور جدی تضعیف شود؛ بحرانی که در ادامه، به جهش قیمتها، کاهش قدرت خرید خانوارها، اختلال در واردات کالاهای اساسی و ماندگاری یکی از بدترین دورههای تورمی جهان انجامید.
جدول بالاترین تورم پیشبینیشده در سال ۲۰۲۶
| رتبه | کشور | نرخ تورم ۲۰۲۶ |
|---|---|---|
| ۱ | ونزوئلا | ۳۸۷.۴٪ |
| ۲ | سودان | ۷۵.۱٪ |
| ۳ | ایران | ۶۸.۹٪ |
| ۴ | آرژانتین | ۳۰.۴٪ |
| ۵ | ترکیه | ۲۸.۶٪ |
| ۶ | یمن | ۲۶.۵٪ |
| ۷ | مالاوی | ۲۴.۴٪ |
| ۸ | هائیتی | ۲۳.۵٪ |
| ۹ | بولیوی | ۲۰.۷٪ |
| ۱۰ | میانمار | ۱۹.۰٪ |
| ۱۱ | نیجریه | ۱۶.۰٪ |
| ۱۲ | بوروندی | ۱۴.۵٪ |
| ۱۳ | سودان جنوبی | ۱۴.۰٪ |
| ۱۴ | مصر | ۱۳.۲٪ |
| ۱۵ | آنگولا | ۱۲.۹٪ |
| ۱۶ | سورینام | ۱۱.۸٪ |
| ۱۷ | اتیوپی | ۱۱.۸٪ |
| ۱۸ | قزاقستان | ۱۰.۷٪ |
| ۱۹ | قرقیزستان | ۱۰.۶٪ |
| ۲۰ | لیبی | ۱۰.۵٪ |
چالشهای ساختاری در اقتصادهای نفتخیز
با اینکه در سالهای بعد بازار جهانی نفت در مقاطعی با رونق نسبی همراه شد و بهای انرژی افزایش یافت، بسیاری از تحلیلگران معتقدند فروپاشی اقتصادی ونزوئلا در میانه دهه ۲۰۱۰ سرنوشتی از پیش تعیینشده نبود. با این حال، تخصیص بخش بزرگی از درآمدهای نفتی به پروژههای سیاسی و هزینههای کوتاهمدت، بهجای سرمایهگذاری در بخشهای مهم مسیر اقتصاد این کشور را به سمت شکنندگی بیشتر و اعمال شدیدترین تورمهای جهان سوق داد.
ونزوئلا تنها کشور نفتخیزی نیست که با فشارهای شدید تورمی روبهرو است و چند اقتصاد متکی به منابع طبیعی نیز همچنان درگیر رشد بالای سطح عمومی قیمتها هستند. ایران با نرخ تورم ۶۸.۹ درصد، نیجریه با ۱۶ درصد و لیبی با ۱۰.۵ درصد از جمله کشورهایی هستند که در گزارش صندوق بینالمللی پول در زمره اقتصادهای دارای تورم بالا قرار گرفتهاند.
تورم منفی و تبعات آن برای بازارهای نوظهور
بخشی از اقتصادهای جهان در سال ۲۰۲۶ نهتنها با تورم بالا روبهرو نیستند، بلکه در مواردی وارد محدوده افت سطح عمومی قیمتها شدهاند. در این میان، کاستاریکا تنها کشوری است که پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۶ تورم منفی را تجربه کند. هرچند کاهش قیمتها در نگاه نخست میتواند برای مصرفکنندگان مطلوب به نظر برسد و فشار هزینهای خانوارها را کاهش دهد، اما تداوم این وضعیت معمولاً نشانهای نگرانکننده تلقی میشود.
به همین دلیل، بانک مرکزی کاستاریکا نیز برآورد کرده است که تا اواسط سال ۲۰۲۷ تورم این کشور به محدوده هدف سیاستگذار پولی بازنگردد؛ مسئلهای که نشان میدهد حتی تورم بسیار پایین یا منفی نیز، همانند تورمهای افسارگسیخته، میتواند برای تعادل اقتصادی چالشبرانگیز باشد.
جدول کمترین تورم پیشبینیشده در سال ۲۰۲۶
| رتبه | کشور | نرخ تورم ۲۰۲۶ |
|---|---|---|
| ۱ | کاستاریکا | -۰.۴٪ |
| ۲ | نیجر | ۰.۴٪ |
| ۳ | چاد | ۰.۵٪ |
| ۴ | سوئیس | ۰.۵٪ |
| ۵ | لیختناشتاین | ۰.۵٪ |
| ۶ | سنت وینسنت و گرنادینها | ۰.۹٪ |
| ۷ | تایلند | ۰.۹٪ |
| ۸ | آروبا | ۱.۲٪ |
| ۹ | چین | ۱.۲٪ |
| ۱۰ | مراکش | ۱.۳٪ |
| ۱۱ | گرنادا | ۱.۳٪ |
| ۱۲ | پاناما | ۱.۴٪ |
| ۱۳ | بلیز | ۱.۵٪ |
| ۱۴ | تایوان | ۱.۵٪ |
| ۱۵ | سوئد | ۱.۵٪ |
| ۱۶ | جیبوتی | ۱.۵٪ |
| ۱۷ | جمهوری آفریقای مرکزی | ۱.۵٪ |
| ۱۸ | بورکینافاسو | ۱.۵٪ |
| ۱۹ | برونئی | ۱.۶٪ |
| ۲۰ | باهاما | ۱.۶٪ |
