در این رویداد تخصصی، راهکارهای احیای جایگاه فرش دستباف ایران، توسعه صادرات، تقویت تولید، حفظ هویت این هنر اصیل و رفع چالش‌های پیش‌روی فعالان این صنعت مورد بررسی قرار گرفت.

تداوم فرش دستباف بدون ارزش‌آفرینی اقتصادی ممکن نیست

مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی در آیین افتتاح این کارگاه، فرش دستباف را آمیزه‌ای از هنر، هویت و اقتصاد دانست و اظهار کرد: فرش ایرانی علاوه بر جایگاه فرهنگی، سال‌ها یکی از مهم‌ترین منابع درآمد خانواده‌های ایرانی بوده است، اما در سال‌های اخیر به دلایل مختلف از جایگاه واقعی خود فاصله گرفته است.

علی باخرد افزود: اگر قرار است این هنر ماندگار حفظ شود، باید در کنار صیانت از اصالت و کیفیت آن، زمینه خلق ثروت و افزایش درآمد فعالان این حوزه نیز فراهم شود.

وی با اشاره به ظرفیت‌های کم‌نظیر خراسان رضوی در حوزه فرش دستباف گفت: تعامل سازنده میان بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی، بستر مناسبی برای توسعه این صنعت در استان ایجاد کرده و این هم‌افزایی می‌تواند الگوی مناسبی برای سایر استان‌ها باشد.

مدیرکل صمت خراسان رضوی، توسعه صادرات را مهم‌ترین موتور محرک صنعت فرش دانست و تصریح کرد: تولید طرح‌ها و نقشه‌هایی متناسب با سلیقه بازارهای جهانی، ضمن افزایش قدرت رقابت، زمینه ارزش‌آفرینی بیشتر و تثبیت جایگاه فرش ایرانی در بازارهای بین‌المللی را فراهم می‌کند.

وی همچنین به اقدامات انجام‌شده برای ثبت جهانی فرش مشهد اشاره کرد و گفت: ثبت جهانی فرش مشهد با همکاری مرکز ملی فرش ایران انجام شده و ثبت نشان‌های جغرافیایی نیز با هدف تقویت برند فرش استان در دستور کار قرار دارد.

باخرد حمایت از توسعه کارگاه‌های متمرکز تولید فرش و بهره‌گیری از تجربه‌های موفق را از دیگر اولویت‌های این حوزه برشمرد و افزود: توسعه این کارگاه‌ها علاوه بر حفظ اصالت فرش ایرانی، می‌تواند به افزایش اشتغال و رونق اقتصادی مناطق مختلف کشور کمک کند.

وی با تأکید بر اینکه فرش دستباف صرفاً یک کالای تجاری نیست، خاطرنشان کرد: هر تخته فرش حاصل ذوق، احساس، تجربه و هنر بافندگانی است که بخشی از فرهنگ و هویت ایرانی را در تار و پود آن ماندگار کرده‌اند.

مدیریت کارآمد؛ حلقه مفقوده احیای صنعت فرش

یحیی آل‌اسحاق، مشاور وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس شورای عالی راهبردی فرش دستباف نیز در این نشست با اشاره به نقش مدیران حوزه فرش اظهار کرد: مسئولیت مدیران این حوزه تنها اداره یک مجموعه نیست، بلکه تصمیم‌ها و سیاست‌های آنان می‌تواند بر آینده یکی از مهم‌ترین صنایع فرهنگی و صادراتی کشور اثرگذار باشد.

وی با بیان اینکه فرش دستباف علاوه بر ارزش اقتصادی، در اشتغال‌زایی، محرومیت‌زدایی، توسعه صادرات و حفظ فرهنگ ایرانی نقش اساسی دارد، افزود: بخش عمده ارزش افزوده این صنعت در داخل کشور ایجاد می‌شود و از این منظر، یکی از مزیت‌های مهم اقتصاد ملی به شمار می‌رود.

آل‌اسحاق کاهش صادرات فرش دستباف طی سال‌های اخیر را نگران‌کننده توصیف کرد و گفت: احیای این صنعت کاملاً امکان‌پذیر است، اما تحقق آن نیازمند ایفای مسئولیت همه بخش‌ها، از حاکمیت گرفته تا مدیران اجرایی و فعالان اقتصادی است.

وی شناخت دقیق شرایط، برخورداری از دانش تخصصی و حفظ روحیه امید و انگیزه را مهم‌ترین عوامل موفقیت مدیران دانست و افزود: مدیری که شناخت کافی، اراده و انگیزه داشته باشد، حتی یک مجموعه را از شرایط بحرانی به موفقیت می‌رساند؛ اما مدیریت بدون انگیزه می‌تواند فرصت‌های ارزشمند را از بین ببرد.

رئیس شورای عالی راهبردی فرش دستباف، برگزاری چنین نشست‌هایی را فرصتی مناسب برای انتقال تجربه، هم‌افزایی و ارتقای دانش تخصصی مدیران حوزه فرش عنوان کرد و خواستار بهره‌گیری حداکثری از نتایج این کارگاه شد.

کارگاه ملی فرش؛ فرصتی برای هم‌افزایی و رفع چالش‌های صنعت

محمدمهدی فرشچی موحد، رئیس مرکز ملی فرش ایران، در ادامه این نشست با قدردانی از میزبانی اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی، اظهار کرد: رؤسای ادارات فرش استان‌ها با وجود محدودیت‌ها و چالش‌های موجود، اقدامات ارزشمندی برای حفظ و توسعه فرش دستباف انجام داده‌اند که این تلاش‌ها شایسته تقدیر است.

وی انتخاب خراسان رضوی به عنوان میزبان دوازدهمین کارگاه آموزشی را ناشی از ظرفیت‌ها و تجربیات موفق این استان در حوزه فرش دستباف دانست و افزود: اجرای برنامه‌های مؤثر در این استان نشان می‌دهد که با برنامه‌ریزی صحیح و تعامل میان دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی، می‌توان زمینه رونق دوباره این هنر ـ صنعت را فراهم کرد.

رئیس مرکز ملی فرش ایران با اشاره به جایگاه ویژه فرش دستباف در اقتصاد کشور گفت: این صنعت با سرمایه‌گذاری نسبتاً اندک، توان ایجاد اشتغال گسترده، ارزش افزوده بالا و توسعه پایدار را دارد؛ ضمن اینکه مواد اولیه آن عمدتاً در داخل کشور تأمین می‌شود و همین موضوع، فرش دستباف را به یکی از مزیت‌های مهم اقتصاد ملی تبدیل کرده است.

وی با اشاره به تأکیدات سال‌های اخیر بر حمایت از تولید، اشتغال و توسعه صادرات افزود: فرش دستباف می‌تواند نقش مهمی در تحقق این اهداف ایفا کند، مشروط بر آنکه مشکلات این حوزه به‌صورت دقیق شناسایی و برای رفع آن‌ها برنامه‌ریزی شود.

فرشچی موحد بر ضرورت احصای مسائل و چالش‌های صنعت فرش از سوی استان‌ها تأکید کرد و گفت: ارائه راهکارهای اجرایی و استفاده از ظرفیت‌های قانونی، مسیر پیگیری مطالبات فعالان این حوزه را هموارتر خواهد کرد.

وی همچنین از نگاه مثبت وزارت صنعت، معدن و تجارت نسبت به توسعه فرش دستباف خبر داد و اظهار کرد: حمایت از تولید و تجارت فرش ایرانی در دستور کار قرار دارد و استفاده از ظرفیت واحدهای صنعتی، معدنی و اقتصادی استان‌ها می‌تواند به رونق هرچه بیشتر این صنعت کمک کند.

رئیس مرکز ملی فرش ایران با اشاره به کاهش صادرات فرش دستباف در سال‌های اخیر خاطرنشان کرد: این مسئله تنها مختص ایران نیست و عوامل متعددی در آن نقش داشته‌اند؛ با این حال، با شناخت دقیق بازارهای هدف و تدوین راهبردهای مناسب، می‌توان زمینه بازگشت فرش ایرانی به جایگاه شایسته خود در بازارهای جهانی را فراهم کرد.

فرش ایرانی؛ سرمایه‌ای فرهنگی با ظرفیت بزرگ اقتصادی

محمدرضا توکلی‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی نیز در این نشست، فرش دستباف را فراتر از یک کالای صادراتی دانست و اظهار کرد: فرش ایرانی روایتگر فرهنگ، تاریخ، هنر و هویت ملی است و هر گره آن حاصل سال‌ها تجربه، خلاقیت و هنر بافندگانی است که میراثی ارزشمند را نسل به نسل منتقل کرده‌اند.

وی افزود: فرش دستباف علاوه بر ارزش‌های فرهنگی، ظرفیت گسترده‌ای برای ایجاد اشتغال، افزایش ارزش افزوده، توسعه اقتصاد روستاها، تقویت معیشت خانواده‌ها و افزایش صادرات غیرنفتی دارد.

رئیس اتاق بازرگانی خراسان رضوی با اشاره به پیشینه درخشان این استان در تولید فرش دستباف گفت: تنوع قومی و فرهنگی خراسان رضوی موجب شکل‌گیری مجموعه‌ای کم‌نظیر از طرح‌ها، رنگ‌ها و شیوه‌های بافت شده است؛ از فرش‌های نفیس مشهد و کاشمر گرفته تا قالیچه‌های کردی قوچان، دستبافته‌های بلوچ تربت‌حیدریه و فرش‌های اصیل مرندیز.

وی با بیان اینکه بین ۶۷ تا ۸۰ هزار بافنده در خراسان رضوی فعالیت دارند، افزود: این استان از نظر تولید مواد اولیه، توان انسانی و دانش فنی، در شمار سه استان برتر کشور قرار دارد و این سرمایه انسانی باید به‌عنوان بخشی از میراث فرهنگی کشور حفظ و تقویت شود.

بازنگری در سیاست‌های صادراتی؛ شرط بازگشت به بازارهای جهانی

توکلی‌زاده با مرور روند صادرات فرش ایران در دهه‌های گذشته اظهار کرد: زمانی صادرات فرش دستباف ایران سالانه به بیش از یک میلیارد دلار می‌رسید، اما مجموعه‌ای از سیاست‌ها و محدودیت‌های تجاری، به تدریج این جایگاه را تضعیف کرد.

وی تعهدات ارزی، تغییر ساختار سنتی صادرات و کاهش نظارت بر کیفیت محصولات صادراتی را از مهم‌ترین عوامل کاهش سهم ایران در بازارهای جهانی برشمرد و افزود: همزمان، کشورهایی مانند هند و ترکیه با استفاده از دانش فنی، نقشه‌های ایرانی و حتی جذب نیروهای متخصص، توانستند سهم قابل توجهی از بازارهای بین‌المللی را به دست آورند.

رئیس اتاق بازرگانی خراسان رضوی با تأکید بر اینکه بازپس‌گیری بازارهای از دست‌رفته آسان نخواهد بود، گفت: رقابت در بازار جهانی فرش به یک رقابت جدی اقتصادی تبدیل شده و برای موفقیت در این عرصه باید سیاست‌های صادراتی کشور مورد بازنگری قرار گیرد.

وی خواستار حذف تعهد ارزی از صادرات فرش دستباف و اصلاح مقررات محدودکننده شد و افزود: صادرکنندگان زمانی می‌توانند با انگیزه و اطمینان در بازارهای جهانی فعالیت کنند که فضای کسب‌وکار برای آنان تسهیل شود.

امضای تفاهم‌نامه همکاری و رونمایی از کتاب بزرگان فرش

در پایان این مراسم، تفاهم‌نامه همکاری میان مرکز ملی فرش ایران و شرکت فرش آستان قدس رضوی با هدف توسعه همکاری‌های مشترک و استفاده از ظرفیت‌های متقابل در حوزه فرش دستباف به امضا رسید.

همچنین از کتاب «بزرگان فرش دستباف» با حضور مسئولان و فعالان این حوزه پیش‌رونمایی شد.

در بخش پایانی مراسم نیز یحیی آل‌اسحاق، مشاور وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس شورای عالی راهبردی فرش دستباف، با اهدای لوح تقدیر از علی باخرد، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی، به پاس تلاش‌های انجام‌شده در توسعه صنعت فرش دستباف و میزبانی این رویداد ملی تجلیل کرد