به گزارش توس‌اکو، آمارهای جدید فائو نشان می‌دهد صادرات پسته ایران در سال ۲۰۲۴ با رشد قابل توجه ۸۰ درصدی مواجه شده و به ۶۳۶ میلیون دلار رسیده است. این رقم در سال قبل از آن (۲۰۲۳) حدود ۳۵۳ میلیون دلار اعلام شده بود، به همین ترتیب حجم پسته صادراتی ایران از ۶۱ هزار تن در سال ۲۰۲۳ به ۹۸ هزار تن در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است.

ایران پس از آمریکا، دومین صادرکننده بزرگ پسته جهان در سال ۲۰۲۴ بوده و آمریکا طی همین سال ۲٫۵ میلیارد دلار پسته صادر کرده است. با این حال، صادرات پسته آمریکا تنها ۵ درصد رشد داشته است، در حالی که جهش ۸۰ درصدی صادرات پسته ایران توانسته فاصله میان دو کشور در این بازار را کاهش دهد.

در همین بازه، ترکیه با صادرات ۴۴۴ میلیون دلاری، سومین صادرکننده پسته جهان بوده و صادرات پسته آن ۴۰ درصد افزایش یافته است.

کارشناسان چند عامل کلیدی را در جهش صادرات پسته ایران موثر می‌دانند؛ نخست، بهبود نسبی تولید پس از سال‌های کم‌آبی و نوسان عرضه که امکان افزایش حجم صادرات را فراهم کرد. دوم، افزایش نرخ ارز که اگرچه هزینه‌هایی برای اقتصاد داخلی ایجاد کرده اما مزیت رقابتی قیمتی برای صادرکنندگان پسته ایران در بازارهای جهانی به همراه داشته است.

عامل سوم، بازگشت تدریجی ایران به برخی بازارهای سنتی در آسیا، خاورمیانه و حتی اروپا است؛ بازارهایی که در سال‌های گذشته به دلیل محدودیت‌های تجاری و لجستیکی یا رقابت شدید آمریکا، تا حدی از دست رفته بودند.

همچنین تغییر الگوی مصرف جهانی و افزایش تقاضا برای خشکبار با منشا طبیعی، به نفع تولید کنندگان قدیمی مانند ایران تمام شده است.

ایران جایگاه دومی تولید پسته جهان را به ترکیه داد

به گزارش اقتصاد معاصر همچنین تولید پسته ایران در سال ۲۰۲۴ با رشد ۴ درصدی نسبت به سال قبل از آن مواجه شده و به ۳۱۶ هزار تن رسیده است.

ایران در سال پیش از آن ۳۰۳ هزار تن پسته تولید کرده بود.

ایران با وجود افزایش تولید پسته خود در سال ۲۰۲۴ به عنوان سومین تولیدکننده پسته دنیا در این سال شناخته شده است. ترکیه که به طور سنتی سومین تولیدکننده پسته دنیا شناخته می شود در سال ۲۰۲۴ توانسته تولید خود را ۱۱۷ درصد افزایش دهد و با کنار زدن ایران در جایگاه دومین تولیدکننده بزرگ پسته دنیا قرار گیرد.

تولید پسته ترکیه در این سال ۳۸۳ هزار تن اعلام شده است.

آمریکا به رغم کاهش ۲۶ درصدی تولید خود همچنان جایگاه نخست تولید پسته جهان را حفظ کرده است. تولید پسته آمریکا در سال ۲۰۲۴ بالغ بر ۴۹۸ هزار تن بوده است.

بر اساس این گزارش تا سال ۲۰۱۰ ایران در رتبه نخست تولید پسته جهان قرار داشت اما از این سال به بعد کمابیش جای خود را به آمریکا داده است. در سال ۲۰۱۸ نیز ایران برای نخستین بار در جایگاه سومین تولیدکنندگان بزرگ پسته قرار گرفت و مکان دومی خود را به ترکیه داد. این وضعیت در سال ۲۰۲۰ نیز تکرار شد و اکنون پس از ۴ سال دوباره ایران جایگاه دومی خود در تولید پسته جهان را به ترکیه واگذار کرده است.

سوریه و چین نیز به ترتیب چهارمین و پنجمین تولیدکننده بزرگ پسته در سال ۲۰۲۴ شناخته شده اند. تولید پسته سوریه در این سال ۸۳ هزار تن و چین ۷۸ هزار تن گزارش شده است.

پسته به عنوان یکی از مهم‌ترین محصولات صادراتی غیرنفتی ایران، نقش قابل توجهی در اشتغال‌زایی و ارزآوری دارد. استان‌های کرمان، یزد، سمنان، خراسان جنوبی و قم از قطب‌های اصلی تولید پسته در کشور محسوب می‌شوند.

علیرغم چالش‌هایی نظیر خشکسالی، محدودیت‌های آبی و برخی موانع تجاری، ایران با تولید سالانه صدها هزار تن پسته، سهم قابل توجهی از بازار جهانی این محصول را در اختیار دارد. افزایش بهره‌وری، توسعه باغات مدرن و توجه به فرآوری و بسته‌بندی از جمله راهبردهای در دستور کار برای حفظ و ارتقای این جایگاه است.

با توجه به رشد تقاضای جهانی برای خشکبار سالم، انتظار می‌رود ایران با برنامه‌ریزی مناسب و رفع موانع تولید، بتواند در سال‌های آتی سهم خود را از بازار جهانی افزایش دهد./تسنیم